Câu chuyện dự thi
Từ mái trường nội trú đến bản làng, học sinh mang kỹ năng số về gia đình
Từ tháng 10/2026, Đoàn trường PTDTNT THCS và THPT Lâm Bình triển khai mô hình “Học sinh nội trú – Cầu nối số bản làng”, đưa kỹ năng số từ nhà trường về gia đình tại xã Lâm Bình, Bình An, Minh Quang, Thượng Lâm.
Đặc thù trường nội trú tạo lợi thế riêng. Phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, sống ở nhiều địa bàn; các em học tập tập trung tại trường và trở về gia đình vào kỳ nghỉ cuối tháng. Trong khi học sinh có cơ hội tiếp cận công nghệ, một bộ phận cha mẹ, ông bà còn lúng túng khi tra cứu thông tin, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID hoặc nhận diện lừa đảo. Đây là cơ hội để kiến thức số theo các em về từng gia đình.
Với trách nhiệm Bí thư Đoàn trường, tôi đã triển khai tập huấn học sinh nòng cốt về nền tảng “Bình dân học vụ số”, bảo vệ thông tin cá nhân và an toàn mạng. Các em lựa chọn kỹ năng phù hợp, hướng dẫn người thân từng bước và để người được hướng dẫn tự thao tác lại.
Điểm khác biệt không nằm ở tên gọi “đại sứ số”, mà ở cách làm dựa trên nhịp sống nội trú: Tập huấn tập trung tại trường và thực hành trực tiếp tại gia đình . Học sinh vừa giúp người thân tiếp cận tiện ích số, vừa củng cố kiến thức qua hướng dẫn.
Đoàn trường đã tổ chức 02 buổi chuyên đề, bồi dưỡng kỹ năng số và an toàn mạng cho hơn 80 đoàn viên, học sinh nòng cốt; học sinh hướng dẫn trên 100 lượt người dân, phụ huynh tra cứu thông tin, tiếp cận tiện ích số; hỗ trợ hơn 30 trường hợp kích hoạt VNeID và hướng dẫn khoảng 40 hộ tìm hiểu thanh toán không dùng tiền mặt.
Câu chuyện của hai em Lìu Văn Lý và Sìn Văn Luân là minh chứng gần gũi cho cách làm này. Khi trở về gia đình tại thôn Thượng Minh, xã Minh Quang, hai em đã chủ động hướng dẫn cha mẹ một số thao tác thiết thực trên điện thoại thông minh. Các em cùng cha mẹ thực hành cách chuyển tiền qua tài khoản ngân hàng, kiểm tra thông tin giao dịch; đồng thời hướng dẫn cha mẹ tìm hiểu các bước chuẩn bị hồ sơ và nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công trực tuyến. Trong quá trình đó, cha mẹ được trực tiếp thao tác dưới sự hướng dẫn của con, từng bước làm quen với các tiện ích số. Từ những việc làm cụ thể ấy, mô hình cho thấy học sinh nội trú có thể trở thành cầu nối đưa kỹ năng số đến gần hơn với cha mẹ và cộng đồng.