Câu chuyện dự thi
Đưa bản làng vào màn hình
Tác giả: Trần Thị Bích
Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Thuận Hòa, năm học 2026–2027, cấp Tiểu học có 16 lớp, 373 học sinh, phần lớn là con em đồng bào Mông, Dao, Tày. Nhiều em chưa vững tiếng Việt, cha mẹ bận nương rẫy. Điều chúng tôi lo hơn thiếu máy, thiếu mạng là các em thiếu tự tin rằng thế giới số cũng có chỗ cho mình: quen làm người xem, chưa dám làm người làm ra
Muốn các em dám, thầy cô phải đi trước. Ngày 22/10/2026, nhà trường tổ chức hội thảo chuyên đề “Giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp qua chuỗi ngày hội STEM cấp Tiểu học” kèm tiết dạy thể nghiệm. Chúng tôi dùng AI như trợ lý soạn bài với “ba không”: không nhập thông tin riêng tư của học sinh; không tin ngay, luôn kiểm chứng; không để AI làm thay bài của học sinh.
Tiết thể nghiệm là Bài 8, Tin học lớp 4: “Tạo bài trình chiếu giới thiệu lịch sử, văn hóa truyền thống của địa phương”. Hai em một máy, phân vai chọn hình, gõ tiêu đề, kiểm tra bài đã lưu. Mỗi nhóm tự chọn đề tài: món ăn, danh thắng, Lễ hội Gầu Tào… Nhiều nhóm hoàn thành bài trình chiếu 4 trang về Lễ hội Cốm Thuận Hòa ở Nhà văn hóa thôn Bản Mịch, tự thuyết trình và nghe bạn góp ý.
Điểm mới là đổi cách đo. Thay vì đếm máy, đếm phần mềm, chúng tôi hỏi học sinh ba câu: Em có dám nói không? Em có dám hỏi không? Em có dám mang về nhà hướng dẫn ông bà, cha mẹ không? Các em được khuyến khích hướng dẫn người thân vào nhóm Zalo lớp, cài VNeID, tra cứu dịch vụ công trực tuyến: Bình dân học vụ số theo chiều ngược lại, người nhỏ dạy người lớn.
Kết quả bước đầu: 68 cán bộ, giáo viên được tập huấn AI/STEM; nội dung này được tích hợp vào kế hoạch dạy học các môn; 232 học sinh có sản phẩm số của riêng mình; 357 phụ huynh được con hướng dẫn cài VNeID, dùng Zalo lớp. Giáo viên và phụ huynh phản hồi tích cực đạt 357/373= 95,7%
Cách làm không đòi hỏi thiết bị hiện đại: tận dụng phòng máy sẵn có, dùng chung theo cặp, chuẩn bị học liệu ngoại tuyến khi mạng yếu, lấy văn hóa bản địa làm đề bài; trường vùng cao nào cũng áp dụng được. Chi bộ dự kiến đưa chuyển đổi số vào sinh hoạt định kỳ, đảng viên kèm đồng nghiệp còn ngại công nghệ.
Khi em nhỏ viết được lên màn hình tên bản, tên lễ hội, tiếng nói của quê mình, Bình dân học vụ số mới thật sự đến với bản làng.