Câu chuyện dự thi
Giai điệu vùng cao trên không gian số
Hưởng ứng Phong trào “Bình dân học vụ số”, từ năm học 2026–2027, tôi triển khai mô hình ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học Âm nhạc lớp 4 tại Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Thuận Hòa. Trước khi thực hiện, học sinh vùng cao ít có điều kiện xem biểu diễn nghệ thuật hay tiếp xúc nhạc cụ cổ truyền. Sách giáo khoa chỉ có hình ảnh tĩnh, khó truyền tải âm sắc tiếng đàn Tính, làn điệu Then. Nhiều em dân tộc thiểu số rụt rè khi biểu diễn, phát biểu; giờ học theo lối truyền khẩu dễ đơn điệu. Điểm mới của mô hình gồm ba giải pháp:
Thứ nhất, đổi mới bài giảng PowerPoint theo hướng trực quan: ít chữ, nhiều hình ảnh, nốt nhạc số, kết hợp màn hình tivi với đàn organ (Hình 1) để các em nhận biết cao độ, trường độ dễ hơn.
Thứ hai, xây dựng học liệu số “Tiếng Then quê em”: sưu tầm, số hóa các làn điệu Then, dựng video ngắn giới thiệu cấu tạo đàn Tính. Học sinh quan sát trên màn chiếu (Hình 2) rồi trực tiếp cầm đàn, hát Then ngay tại lớp và sân trường.
Thứ ba, dùng AI làm trợ lý chuẩn bị bài: gợi ý trò chơi khởi động, diễn đạt khái niệm âm nhạc ngắn gọn, dễ hiểu. Nội dung AI gợi ý đều được tôi kiểm chứng với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và văn hóa địa phương.
Trong tiết học về nhạc cụ dân tộc, sau khi xem clip nghệ nhân người Tày gảy đàn Tính, một em chia sẻ nhà ông nội em cũng có cây đàn ấy và rất tự hào. Từ đó, các em mạnh dạn gảy đàn, hát Then trước cả lớp (Hình 3).
Học liệu, đội ngũ: 05 bộ bài giảng điện tử, video âm nhạc dùng chung; giáo viên tổ chuyên môn nâng cao kỹ năng thiết kế bài giảng, dùng AI
Khả năng nhân rộng: chỉ cần máy tính, Internet, màn hình chiếu và tinh thần tự học; áp dụng được cho Mỹ thuật, Tiếng Việt, Lịch sử – Địa lý và các trường vùng cao.